Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/yarondeb/public_html/ddd/index.php on line 36
- Klezmer - Een korte geschiedenis

 
HomeDe BandOnze MuziekBoek OnsExtra  
 
 
 
Gastenboek
Dudelim-Nieuwsbrief
Foto-album
Credits
Klezmer
 
Klezmer - Een korte geschiedenis
Links
Recenties
Video
Zoeken

Klezmer – Een korte geschiedenis

 “Klezmer” is de officiële benaming voor Jiddische/Hebreeuwse volksmuziek. Het woord komt van een samentrekking van twee andere woorden: “kli”, dat instrument betekent, en “zemer”, melodie. De gedachte achter deze woorden en hun samentrekking is de volgende. Melodieën zijn er altijd geweest. Soms worden er nieuwe bedacht, soms raken oude melodieën vergeten, maar altijd is er een overvloedige hoeveelheid melodieën waar een muzikant uit kan kiezen om voor te dragen. Wat er nodig is om die melodie ten gehore te brengen is een instrument. Als de melodie gezongen wordt, is de muzikant zelf het instrument. Maar ook al hij een viool pakt, of een klarinet, is de muzikant nog steeds de belangrijkste schakel en daarom het belangrijkste deel van het “instrument” waarmee de melodie gespeeld wordt. Bovendien zet hij de melodie artistiek gezien naar zijn eigen hand.

                                      

                                   Een "purimspiler", Amsterdam, 1723

De eerste referenties naar wat we “klezmergroepen” zouden kunnen noemen, vinden we in geschriften uit de vijftiende eeuw, hoewel we niet precies weten hoe de muziek geklonken heeft die in die tijd ten gehore werd gebracht. Oorspronkelijk was de muziek puur religieus, en stond precies vast hoe een stuk gespeeld moest worden. Een paar eeuwen later werd de muziek echte “volksmuziek”, en traden de klezmorim (muzikanten die klezmer maken) op op feesten en partijen, waarvan de Joodse bruiloft het bekendste voorbeeld is. Dit was een veel prettiger context  voor de klezmorim om te spelen dan de strakke religieuze gelegenheden, daar zij op bruiloften veel meer artistiek hun eigen gang konden gaan. Hoewel sommige klezmorim professionele musici waren, hadden de meeste er een baan bij om het hoofd boven water te houden. Zij deden de muziek er voor hun plezier, en om wat bij te verdienen bij. De muziek die zij speelden is de basis voor wat wij tegenwoordig verstaan onder “klezmer”.

           

                            Di Spielman Kapelye, Ostrowiec, Polen, 1905

Hoe de klezmer “oorspronkelijk” heeft geklonken weet niemand, en is misschien ook wel geen goede vraag om te stellen. Waar zij woonden, namen de Joden natuurlijk veel over van hun omgeving. En de klezmorim nog meer, want, wat speel je als muzikant? Datgene, wat de mensen die je inhuren willen horen, en dat zijn meestal variaties op de muziek die deze mensen goed kennen. In de loop der tijd en plaats is er zo een complexe muziekvorm ontstaan, die allerlei invoelden had en op geen twee plaatsen ter wereld hetzelfde klonk.

                                  

                                                  Klezmorim, 1910

Als we de oudste bestaande muziekopnamen beluisteren van klezmermuziek (jaren dertig), dan horen we een bezetting met veel blazers. Dat wil niet zeggen dat dit de standaard bezetting was in die tijd: de opnameapparatuur was toen zo slecht dat alleen een blazerscollectief, met zijn allen geschaard rond een grote hoorn-opnemer, genoeg geluidsdruk kon produceren om iets inde geluidsgroef van de plaat te krijgen. Je kon wel voor zo’n hoorn gaan zitten met een enkele viool maar veel zin had dat niet. Toch is op foto’s uit die tijd te zien dat de viool ook een belangrijke rol speelde.

 Tijdens de tweede wereldoorlog werden, met de ander Joden, ook veel klezmorim gedeporteerd en vermoord. Een aantal liederen uit de getto’s en de kampen is bewaard gebleven, en deze nemen uiteraard een zeer bijzonder plaats in binnen het klezmer-repertoire.

 Na de tweede wereldoorlog werd in Amerika de bezetting met veel blazers de populaire standaard, en de muziek kreeg steeds meer Amerikaanse invloeden. Daarna raakte de muziek enigszins in vergetelheid, totdat in de jaren tachtig een nieuwe lichting muzikanten de klezmer weer leven inblies. Zij herontdekten vele oude melodieën en teksten. In de jaren negentig en daarna kan gesproken worden van een ware revival, ook in Nederland, waar nu verschillende bekende bands klezmermuziek brengen.

                                            

                            Di Rebbe Elimelech, door Anatoly Kaplan

Veel van de klezmermuziek die tegenwoordig in Nederland gemaakt wordt leunt sterk op de Amerikaanse traditie, met veel blazers en een tamelijk extravert karakter. De muziek van Trio “Die Drei Dudelim” gaat meer in de richting van die zoals gespeeld in de eerste decennia van de twintigste eeuw. Veel gitaarwerk, een viool, een klarinet, een mandoline en een contrabas bieden de mogelijkheid om een bijzonder breed palet aan klanken en stemmingen ten gehore te brengen. Hoewel meer mensen deze richting verkennen, gaat het bij Trio “Die Drei dudelim” toch om een unieke interpretatie. En zo is de cirkel rond: de melodieën zijn universeel en er zijn altijd vele om uit te kiezen, en het is aan de muzikant met zijn instrument om daar een eigen artistieke schepping mee te maken. Hopelijk zal hij/zij daar zo veel mogelijk mensen zo veel mogelijk plezier mee doen!

Kijkt u voor meer informatie ook eens op http://borzykowski.users.ch/EnglMCKlezmer.htm

© Trio Die Drei Dudelim, last changed on 11-04-2007
Laatste nieuws: Klezmer geschiedenis